Onlangs kreeg ik een coachingsmethode aangereikt die veelbelovend klonk. Nieuwsgierig als ik ben, heb ik me erin verdiept en de bijbehorende literatuur aangeschaft. Hoe verder ik las, hoe meer vragen ik kreeg. De onderbouwing kwam vooral uit onderzoek en publicaties van de organisatie die de methode heeft ontwikkeld en er ook goed aan verdient. De onderzoeksgroep waarnaar wordt verwezen is lastig te generaliseren, en onafhankelijk empirisch bewijs ontbreekt.

In de bouw- en infrasector zou zo’n onderbouwing niet door de keuring komen. Neem de bouw van een brug. Het staal en het beton moeten aantoonbaar voldoen aan de gestelde eisen, met materiaaleigenschappen die onafhankelijk zijn getest en gecertificeerd. De constructie wordt doorgerekend volgens de Eurocodes en vaak nog eens getoetst door een onafhankelijke partij. Niemand zou een brug openstellen op basis van alleen de testrapporten van de leverancier of een gevoel van de engineer. We vragen om onafhankelijke toetsing, omdat er veel van afhangt: de veiligheid en de levensduur van wat we bouwen. Voor interventies in teams geldt wat mij betreft hetzelfde. Ook daar hangt veel af van de keuze die je maakt.

Die ervaring liet mij opnieuw zien waarom ik binnen Cementum Coaching evidence-based werk, vanuit de toegepaste psychologie. Keuzes in een traject maak ik op basis van het beste beschikbare bewijs, mijn eigen ervaring en wat past bij jou en je team. In deze blog lees je wat dat betekent, waarom ik bewust de route van een opleiding heb gekozen en waarom evidence-based werken voor mij gelijkstaat aan kwaliteitsborging.

Wat is evidence-based werken?

Evidence-based practice (EBP) komt oorspronkelijk uit de zorg. Kuiper, Verhoef en Munten¹ omschrijven het als het zorgvuldig, expliciet en weloverwogen gebruiken van het beste beschikbare bewijs bij beslissingen voor een individuele cliënt. Het sleutelwoord daarbij is integreren. EBP rust op drie pijlers die samen de beslissing vormen:

  • Het beste externe bewijs: wat zegt goed uitgevoerd onderzoek over wat werkt?
  • De expertise van de professional: kennis en ervaring uit de praktijk, in mijn geval twintig jaar in de bouw- en infrasector.
  • De voorkeuren, wensen en verwachtingen van de klant: wat past bij deze persoon, dit team en deze context?

Evidence-based werken betekent dus niet dat een onderzoeksartikel bepaalt wat er gebeurt. Het betekent dat je samen met de klant een geïnformeerde keuze maakt. Welke interventies zijn er, wat zijn de voor- en nadelen, welke alternatieven zijn er en wat kost het?

Niet alle bewijs is even sterk

Ook bewijs kent een rangorde. Hoe hoger in de bewijshiërarchie¹, hoe betrouwbaarder de conclusie:

  1. Systematic reviews en meta-analyses: overzichten die de uitkomsten van meerdere onderzoeken bundelen.
  2. Gecontroleerde studies: zoals gerandomiseerde trials (RCT’s), waarbij het toeval bepaalt wie de interventie krijgt. Zo zijn de groepen zo goed mogelijk vergelijkbaar.
  3. Observationeel onderzoek: zoals cohortonderzoek, dwarsdoorsnedeonderzoek en kwalitatief onderzoek. Waardevol voor inzicht in patronen, maar oorzaak en gevolg zijn lastiger vast te stellen.
  4. De mening van experts: lezingen, ervaringen en publicaties met weinig onderbouwend bewijs.

Ook de mening van experts heeft waarde, al biedt deze minder zekerheid dan onderzoek. In de praktijk zijn niet alle coachingsmethoden even grondig onderzocht. Sommige methoden zijn waarschijnlijk wel effectief, maar simpelweg nooit wetenschappelijk getoetst. Dan kom je uit bij lezingen en de mening van experts, en is het extra belangrijk om kritisch te blijven en goed te evalueren.

Bij een aantal methoden is juist wél duidelijk dat er geen empirisch bewijs voor hun effectiviteit is. Zo’n interventie kan op korte termijn best lijken te werken: er komt energie los en het gesprek gaat open. Maar blijft het effect op langere termijn uit, dan is dat zonde van de tijd en de middelen van een team. Juist daar maakt een onderbouwde keuze het verschil.

Vijf stappen, van vraag tot evaluatie

EBP volgt een vaste werkwijze in vijf stappen¹. Wie uit de bouw komt, herkent er de kwaliteitscyclus van plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen in. Het begint met het scherp krijgen van de vraag, bijvoorbeeld met de PICO-methode: om wie gaat het, welke interventie overweeg je, wat is het alternatief en welk resultaat wil je bereiken? Daarna volgt een gerichte zoektocht naar onderzoek in betrouwbare bronnen en een kritische beoordeling van hoe sterk en hoe toepasbaar dat bewijs is. Op basis daarvan neem je samen met de klant een besluit, waarin bewijs, ervaring en wensen samenkomen. Tot slot evalueer je regelmatig of de aanpak in de praktijk ook doet wat je ervan verwacht.

Tijdens mijn opleiding Toegepaste Psychologie heb ik deze stappen zelf doorlopen. Een paar lessen neem ik mee in mijn praktijk:

  • Kijk naar wie het onderzoek doet. Onderzoek door de partij die een methode ook aanbiedt, verdient een extra kritische blik. Je wilt voorkomen dat het wordt: wij van WC-eend adviseren WC-eend.
  • De context bepaalt het effect. Een interventie die bij de ene doelgroep sterk werkt, kan bij een andere doelgroep weinig opleveren. Bewijs is pas bruikbaar als het aansluit op de situatie.
  • Wees eerlijk over wat je niet weet. Soms is er geen onderzoek dat precies jouw vraag beantwoordt. Dan is een advies een onderbouwde verwachting, geen garantie, en wordt evalueren extra belangrijk.

Evidence-based werken is kwaliteit leveren

Kwaliteit is in de bouw geen gevoel, maar een afspraak. Je weet waaraan iets moet voldoen en je kunt laten zien dat het voldoet. Evidence-based werken brengt die manier van denken naar coaching. Dat zie ik op drie manieren terug.

Ten eerste maakt het keuzes transparant. Als ik een interventie voorstel, kan ik uitleggen waarom: wat zegt onderzoek, voor wie werkt het en waar liggen de beperkingen. Je hoeft het dus niet op mijn woord aan te nemen.

Ten tweede voorkomt het verspilling. Een traject dat niet aansluit bij de vraag kost tijd, geld en vertrouwen. In de bouw heten dat faalkosten, en in teams zijn ze net zo reëel. Een team dat na een traject niets verder is gekomen, staat er vaak slechter voor dan daarvoor.

Ten derde houdt het mij als coach scherp. Ervaring is waardevol, maar kan ook een blinde vlek worden. De kritische toets van bewijs voorkomt dat ik blijf doen wat ik altijd deed, simpelweg omdat het vertrouwd voelt. Net als bij mijn certificering als vertrouwenspersoon zie ik dit als kwaliteitsborging. Niet omdat het moet, maar omdat de mensen met wie ik werk erop moeten kunnen rekenen.

Ervaring en bewijs zijn geen tegenpolen. Samen vormen ze het fundament onder een goede keuze.

Wat betekent dit voor Cementum Coaching?

Evidence-based werken is in de coachingswereld nog geen vanzelfsprekendheid. Veel coaches werken vooral vanuit ervaring en intuïtie, en ook dat levert waardevolle trajecten op. Het onderscheid dat ik maak, zit in de onderbouwing van de interventies: ik kies voor een aanpak waarvan zo goed mogelijk bekend is dat die werkt, voor wie en onder welke voorwaarden. Dat zie je terug in mijn blogs, waarin ik theorie en onderzoek verbind met de praktijk. En je ziet het terug in elk traject: van een scherpe hulpvraag bij de kennismaking, via een analyse en een plan van aanpak dat ik kan onderbouwen, tot de evaluatie aan het eind.

Dit is ook de reden dat ik mijn coaching vormgeef vanuit de toegepaste psychologie. Een korte coachopleiding was een snellere route geweest. Toch heb ik naast mijn werk bewust gekozen voor de hbo-opleiding Toegepaste Psychologie (Arbeid & Organisatie). Ik wilde een stevige basis leggen in evidence-based werken: leren hoe je onderzoek vindt, beoordeelt en vertaalt naar de praktijk. Zo kan ik wat ik jarenlang intuïtief deed nu ook onderbouwen en gerichter inzetten.

Wat ik daarbij nooit uit het oog verlies: een team is geen gemiddelde uit een onderzoekspopulatie. De beste interventie is de interventie die werkt volgens onderzoek én past bij de mensen die het werk doen.

Benieuwd hoe een onderbouwde aanpak er voor jouw team of project uit kan zien? Ik ga graag het gesprek aan.

Bronnen

  1. Kuiper, C., Verhoef, J., Munten, G., & Hoegen, P. (2020). Evidence-based practice voor paramedici: gezamenlijke, geïnformeerde besluitvorming (5e druk). Amsterdam: Boom.

#EvidenceBased #Kwaliteit #Coaching #Teamontwikkeling #Bouwsector #Infrasector

Verantwoording AI-gebruik: de inhoud van deze blog is van mijzelf. AI helpt mij om de tekst goed leesbaar en zonder spel- en grammaticafouten neer te zetten.